Tắm khô cho người bệnh tại giường là giải pháp vệ sinh phù hợp khi người già, người sau phẫu thuật hoặc người bị hạn chế vận động chưa thể di chuyển an toàn đến phòng tắm. Tuy nhiên, tắm khô không đơn thuần là dùng khăn lau qua cơ thể. Bài viết dưới đây sẽ giải thích rõ hơn về tắm khô và hướng dẫn quy trình tắm tại giường rõ ràng, dễ áp dụng.
Mục lục bài viết
Khi nào nên tắm khô cho người bệnh tại giường?
Tắm khô là hình thức làm sạch cơ thể tại giường bằng khăn mềm kết hợp với sản phẩm làm sạch không cần xả lại hoặc bằng phương pháp được nhân viên y tế hướng dẫn. Cách này thường được cân nhắc sử dụng trong các trường hợp:
- Người bệnh yếu, chóng mặt hoặc có nguy cơ té ngã khi di chuyển.
- Những người đang hồi phục sau phẫu thuật.
- Người già hoặc bệnh nhân bị hạn chế vận động, liệt hoặc phải nằm lâu.
- Người đang sử dụng một số thiết bị y tế khiến việc tắm bằng vòi sen gặp khó khăn.
- Những ai có thể trạng chưa ổn định và không nên rời khỏi giường trong thời gian dài.
Các tổng quan nghiên cứu cho thấy phương pháp làm sạch không cần dùng nước có thể bảo vệ tình trạng da tốt hơn trong một số bối cảnh chăm sóc. Tuy vậy, bằng chứng hiện có chưa đủ để kết luận đây luôn là phương pháp tốt nhất cho mọi người bệnh. Việc lựa chọn cách vệ sinh vẫn cần dựa vào thể trạng, tình trạng da, khả năng vận động của người dùng, đặc biệt với trường hợp có hướng dẫn chăm sóc riêng.
Đối với người đang sốt cao, khó thở, tụt huyết áp, đau nhiều khi cử động, có vết thương lớn hoặc vừa trải qua một thủ thuật đặc biệt, gia đình nên hỏi bác sĩ hoặc điều dưỡng trước khi thực hiện.
Tắm khô hỗ trợ chăm sóc tại nhà như thế nào?
Với người bệnh yếu hoặc nằm lâu, việc vệ sinh cơ thể không chỉ nhằm loại bỏ mồ hôi và mùi khó chịu. Đây còn là thời điểm để người chăm sóc quan sát tình trạng da, phát hiện sớm vùng đỏ, sưng, trợt da hoặc da bị tổn thương do tỳ đè.
Hạn chế việc di chuyển không cần thiết
Phòng tắm có sàn trơn, bậc cao hoặc không có tay vịn có thể gây khó khăn cho người yếu chân, mất thăng bằng hoặc cần người khác nâng đỡ. Vệ sinh ngay tại giường giúp giảm số lần phải di chuyển người bệnh khi thể trạng chưa cho phép.
Dù vậy, tắm khô tại giường không đồng nghĩa với “an toàn tuyệt đối”. Người chăm sóc vẫn phải chú ý khi nâng đầu, lật nghiêng hoặc thay đổi tư thế để tránh làm người bệnh đau, trượt khỏi giường hay ảnh hưởng đến các thiết bị đang gắn trên cơ thể.
Giúp người bệnh đỡ mệt
Quá trình đi lại, thay quần áo và đứng hoặc ngồi lâu trong phòng tắm có thể khiến người bệnh nhanh kiệt sức. Tắm khô theo từng vùng giúp người chăm sóc chủ động điều chỉnh tốc độ, cho người bệnh nghỉ giữa các bước và chỉ để lộ phần cơ thể đang được vệ sinh.
Hỗ trợ kiểm tra tình trạng da
Khi thực hiện tắm khô cho người bệnh tại giường, người chăm sóc có thể quan sát các vùng dễ chịu áp lực như sau đầu, bả vai, khuỷu tay, xương cùng, mông, hông, mắt cá và gót chân.
Loét tỳ đè chủ yếu liên quan đến áp lực kéo dài hoặc áp lực kết hợp với lực trượt làm tổn thương da và mô bên dưới. Vì vậy, vệ sinh da cần đi cùng với thay đổi tư thế, kiểm soát độ ẩm và giảm áp lực tại các điểm tỳ đè, chứ không thể thay thế những biện pháp này.
Đặc biệt đối với làn da mỏng manh của người lớn tuổi, gia đình có thể tìm hiểu thêm về cách chọn xịt tắm khô theo từng tình trạng da ở người cao tuổi để đảm bảo quá trình vệ sinh vừa sạch sẽ, vừa êm ái và không gây kích ứng.
Quy trình tắm khô cho người bệnh tại giường theo 7 bước
Trước khi bắt đầu, bạn nên làm ẩm một chiếc khăn mềm bằng lượng nước vừa đủ rồi vắt kỹ. Sau đó, bạn xịt dung dịch tắm khô lên khăn trước khi lau.
Mỗi sản phẩm có thể có hướng dẫn khác nhau về lượng dung dịch cần dùng. Chẳng hạn, với Xịt tắm khô thảo dược Yaocare Medic, nhà sản xuất hướng dẫn xịt khoảng 3–5 lần lên khăn cho mỗi vùng da cần vệ sinh. Vì vậy, bạn nên đọc kỹ thông tin trên bao bì để sử dụng đúng cách.
Khi thực hiện tắm khô tại giường cho người bệnh, bạn nên lau từ trên xuống dưới, từ vùng sạch đến vùng bẩn và vệ sinh vùng kín sau cùng. Khi chuyển sang khu vực có nguy cơ nhiễm bẩn cao hơn, bạn cần đổi sang mặt khăn sạch hoặc dùng một chiếc khăn khác.
Bước 1: Đặt người bệnh ở tư thế phù hợp
Ở bước đầu tiên của quy trình tắm khô cho người bệnh tại giường, bạn cần giúp người bệnh nằm hoặc ngồi ở tư thế thoải mái. Nếu họ vẫn có thể tự nâng tay, xoay người hoặc cầm khăn, bạn nên khuyến khích họ tự thực hiện những phần còn làm được trong khả năng.
Với người không thể tự đổi tư thế, bạn cần nâng đỡ từ từ và tránh kéo vào cánh tay hoặc vai. Nếu người bệnh đang có dây truyền, ống thông hoặc dây dẫn lưu, bạn nên kiểm tra các thiết bị trước khi xoay người.
Bước 2: Làm sạch mặt, cổ và sau tai
Bạn nên dùng khăn riêng để lau nhẹ vùng trán, má, cằm, cổ và phía sau tai. Mỗi động tác cần diễn ra chậm rãi. Nếu sản phẩm không được hướng dẫn dùng cho vùng mặt, bạn nên sử dụng khăn mềm sạch theo chỉ dẫn riêng.
Sau khi lau, bạn cần kiểm tra lại bề mặt da. Nếu da vẫn còn ẩm, bạn nên dùng phần khăn khô để thấm nhẹ thay vì chà xát.
Bước 3: Lau tay và phần thân trên
Trong quá trình tắm khô cho người bệnh, bạn tiếp tục lau lần lượt bàn tay, cánh tay, nách, vai, ngực và bụng. Bạn nên vệ sinh từng bên cơ thể, sau đó che lại ngay để người bệnh không bị lạnh.
Vùng nách, dưới ngực và các nếp bụng thường tích tụ mồ hôi. Vì vậy, bạn cần lau nhẹ nhưng kỹ, sau đó thấm khô trước khi mặc áo.
Tiếp theo, bạn tiến hành để lộ từng bên cánh tay và vệ sinh lần lượt bàn tay, vai, ngực và bụng. Để làm sạch êm ái mà không gây khô da, bạn có thể xịt các loại dung dịch tắm khô cho người bệnh chuyên dụng (ví dụ như xịt thảo dược Yaocare Medic có chứa xuyên tâm liên, gừng giúp kháng khuẩn và làm ấm cơ thể) ra chiếc khăn ẩm rồi lau lướt nhẹ qua da. Lớp dung dịch sẽ tự hòa tan cặn mồ hôi mà không cần bạn phải dùng lực kỳ cọ hay xả lại bằng nước.
Nên vệ sinh dứt điểm từng bên cơ thể, sau đó lấy áo hoặc chăn che kín lại ngay để người bệnh không bị lạnh. Vùng nách, dưới ngực và các nếp gấp ở bụng thường tích tụ nhiều mồ hôi nên cần lau kỹ, thấm khô trước khi mặc áo.
Bước 4: Làm sạch chân và bàn chân
Bạn nên lau từng chân theo thứ tự từ đùi xuống cẳng chân, mắt cá, bàn chân và kẽ ngón. Bạn cần quan sát kỹ gót chân và những vùng thường xuyên tiếp xúc với đệm.
Nếu da đỏ, nứt, phồng rộp hoặc sưng bất thường, bạn không nên chà mạnh. Sau khi làm sạch, bạn cần thấm khô các kẽ ngón để tránh tình trạng ẩm kéo dài.
Bước 5: Lật nghiêng để lau lưng và vùng tỳ đè
Ở bước này, bạn hãy từ từ và cẩn thận lật người bệnh nằm nghiêng về một phía, sau đó tiến hành lau từ bả vai xuống lưng, hông, vùng xương cùng và mông. Bạn có thể dùng gối để đỡ phía sau lưng cho người bệnh nếu cần thiết.
Nếu vùng da đỏ không giảm sau khi đổi tư thế hoặc xuất hiện sưng, đau, phồng rộp hay rỉ dịch, bạn cần dừng chà lau tại vị trí đó. Sau khi hoàn tất, bạn nên chỉnh ga giường sạch, khô và phẳng.
Bước 6: Vệ sinh vùng kín và vùng mặc bỉm
Bạn cần vệ sinh vùng bẹn, sinh dục và hậu môn bằng một chiếc khăn riêng. Nếu có khả năng tiếp xúc với phân, nước tiểu hoặc dịch tiết, bạn nên đeo găng tay dùng một lần.
Bạn cần lau vùng bẹn và cơ quan sinh dục ngoài trước, sau đó mới vệ sinh mông và hậu môn. Mỗi thao tác nên đi từ phía trước ra phía sau. Bạn không được đưa phần khăn đã tiếp xúc với hậu môn trở lại vùng sinh dục.
Sau khi làm sạch, bạn cần thấm khô các nếp da rồi mới đóng bỉm. Nếu người bệnh đang đặt ống thông tiểu, bạn không nên kéo, xoắn hoặc tự tháo ống trong khi vệ sinh.
Bước 7: Mặc quần áo và hoàn tất
Sau khi hoàn thành các bước tắm khô, bạn chỉ nên mặc quần áo hoặc đóng bỉm khi làn da của người bệnh đã hoàn toàn khô ráo. Nếu ga giường bị ẩm hoặc bẩn, bạn cần thay ga mới trước khi giúp người bệnh nằm lại tư thế cũ.
Bạn nên thu gom khăn, bỉm và đồ bẩn vào túi riêng, sau đó rửa tay sạch. Nếu da đỏ kéo dài, phồng rộp, trợt hoặc rỉ dịch, bạn nên liên hệ bác sĩ hoặc điều dưỡng thay vì tự xử lý.
Thực hiện đúng quy trình tắm khô cho người bệnh tại giường giúp người bệnh cảm thấy sạch sẽ, dễ chịu và bớt mệt trong giai đoạn chưa thể tự tắm bằng nước. Bạn cần chuẩn bị đầy đủ, lau từ vùng sạch đến vùng bẩn, vệ sinh vùng kín sau cùng và giữ da khô trước khi mặc quần áo hoặc đóng bỉm.