Mất trí nhớ là vấn đề phổ biến ở người cao tuổi và chúng làm đảo lộn cuộc sống của họ cũng cũng như người thân. Bệnh không thể chữa khỏi nhưng các phương pháp điều trị mất trí nhớ có thể giúp giảm triệu chứng cũng như làm chậm quá trình tiến triển bệnh. Việc điều trị bệnh không phải lúc nào cũng cần phải dùng thuốc, bác sĩ có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất. Trong bài viết này, Yaocare medic sẽ chỉ nói về các giải pháp can thiệp không dùng thuốc bao gồm: điều trị tâm lý, hành vi và môi trường cho người bệnh.
Bệnh nhân bị mất trí nhớ sẽ có những biến đổi về cả tâm trạng lẫn hành vi, và mức độ sẽ ngày càng nghiêm trọng khi tình trạng bệnh tiến triển. Tuy nhiên, với sự chăm sóc và can thiệp phù hợp, kịp thời sẽ giúp những thay đổi này giảm bớt nhưng nếu không được hỗ trợ phù hợp thì tình trạng này sẽ kéo dài và khó kiểm soát theo thời gian. Điều này sẽ làm giảm chất lượng cuộc sống của cả người bệnh lẫn người chăm sóc cũng như gia đình họ.
Để có thể đưa ra được những phương pháp điều trị mất trí nhớ phù hợp với người bệnh và giúp họ sống tốt hơn, chúng ta cần tìm hiểu rõ hơn về cuộc sống của những người bị mất trí nhớ cũng như diễn biến tâm lý của họ.
Mục lục bài viết
Những thay đổi tâm trạng và hành vi của người mất trí nhớ
Rất khó có thể nhận biết những thay đổi trong suy nghĩ của người già khi họ mới bắt đầu bị mất trí nhớ vì đôi khi đó chỉ là những cảm xúc thoáng qua cho đến khi tình trạng bệnh của họ tiến triển. Lúc này chúng ta thấy rõ người thân của mình gặp khó khăn hơn khi thực hiện những hoạt động đơn giản hàng ngày. Họ thậm chí còn không thể tự mặc quần áo, tự tắm gội hoặc đánh răng.
Khi não bị tổn thương, người cao tuổi sẽ không phân biệt được điều gì là thật điều gì là giả (những điều họ tự tưởng tượng) khiến cách cư xử của họ không còn giống như trước đây. Và lúc này, người bệnh cũng không còn nhìn nhận vấn đề giống như bình thường nữa và họ không thể hiểu được hành động của mình khiến người khác cảm thấy như thế nào.
Dưới đây là những thay đổi tâm trạng và hành vi phổ biến của người già khi bị sa sút trí tuệ và nhận thức:
Thay đổi tâm trạng
- Người cao tuổi có thể bị trầm cảm và họ luôn thấy buồn bã, thấy mình không còn giá trị hoặc luôn cho rằng mình có tội hay một số người luôn sống trong tâm trạng tuyệt vọng.
- Lo lắng và cảm thấy sợ hãi, căng thẳng, lúc nào cũng cảm giác có người đang đe dọa mình là tâm trạng phổ biến của người bệnh sa sút trí tuệ.
- Cùng với buồn bã, lo lắng, người bệnh mắc chứng mất trí nhớ cũng sẽ cảm thấy thờ ơ với tất cả mọi thứ xung quanh, không còn năng lượng, hứng thú với bất kể việc gì, thậm chí là những việc họ từng yêu thích trước đây.
Những thay đổi về nhận thức
Người bệnh bắt đầu suy giảm nhận thức, nhận thức sai lầm, không còn đúng với sự vật hiện tượng đang xảy ra. Ví dụ: nhầm sàn nhà màu xanh với nước, nhầm tủ lạnh với tủ đựng quần áo….
Người cao tuổi có thể bắt đầu có biểu hiện nhận dạng nhầm người thân cũng như người quen. VD: nhận một người nào đó là con mình, đặc biệt khi người con đó không còn nữa.
Ảo tưởng là tình trạng khá nguy hiểm và cũng phổ biến khi ai đó bị suy giảm nhận thức, trí tuệ. Lúc này họ tin vào những gì mình tự nghĩ ra mà chúng không hề giống sự thật. Chẳng hạn như họ nghĩ ai đó là kẻ trộm, kẻ thù của mình.
Ảo giác là những giác quan cảm nhận được những thứ mà thực tế không có. VD: nghe thấy tiếng nói, nhìn thấy ai đó không có thật. Đây cũng là những thay đổi trầm trọng khi bệnh tiến triển nặng. Có người sẽ tưởng tượng ra người thân đã mất hoặc bạn bè trong ký ức. Điều này rất nguy hiểm và dẫn đến nguy cơ tử vong cao do người cao tuổi đi theo ai đó trong tưởng tượng và té ngã.
Thay đổi hành vi
- Gây hấn: người mất trí nhớ giai đoạn nặng thường có hành vi gây hấn, đe dọa hoặc cố tình làm bị thương ai đó hay mắng mỏ họ. Điều này có thể là do hành vi đe dọa hoặc cố gắng làm hại hoặc đe dọa người khác, bằng lời nói (la hét, chửi thề) hoặc hành động (như chống đối, đóng sầm cửa hoặc đập phá đồ đạc).
- Rối loạn giấc ngủ xảy ra khá phổ biến ở những bệnh nhân mất trí nhớ. Họ có thể không ngủ được hoặc ngủ quá nhiều, hoặc thời gian ngủ đảo lộn.
- Người bệnh không còn biết kiềm chế và không biết đến những chuẩn mực xã hội nữa. Họ sẽ thường xuyên hành động hoặc nói những lời nói khiến người khác cảm thấy xấu hổ. (Có thể không mặc quần áo nơi công cộng).
- Họ luôn rơi vào trạng thái kích động, cảm giác bồn chồn, có thể làm đi làm lại một việc mà không có mục đích rõ ràng.
- Sống khép mình, rút lui khỏi mọi mối quan hệ xã hội, ít tiếp xúc với người thân cũng như mọi người xung quanh hơn.
Những thay đổi về nhận thức hay hành vi đều khiến người cao tuổi cũng như người thân của họ cảm thấy rất khó chịu và mệt mỏi bởi không đơn giản để có thể hiểu được nguyên nhân chúng xảy ra. Tuy nhiên, muốn điều trị mất trí nhớ hiệu quả, người chăm sóc cần phải nhìn nhận mọi việc theo góc nhìn của người bệnh để có thể cảm thông thay vì đổ lỗi cho họ về những việc mà họ đã làm.
Đôi khi người bệnh quá căng thẳng hoặc quá đau khổ cũng sẽ làm cho tâm trạng hoặc hành vi của họ thay đổi theo và họ đang cố gắng nói với chúng ta điều khiến họ cảm thấy tồi tệ. Nhưng vì mắc bệnh suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ nên họ không biết cách để diễn tả lại những khó chịu đó nên họ cố gắng tương tác với chúng ta. Cũng giống như khi một đứa trẻ đang đau hay đang đói, chúng chỉ biết khóc vậy. Hầu hết các trường hợp có những cải thiện nhanh chóng đều từ khi người chăm sóc và gia đình hiểu được vấn đề và bắt đầu giúp người cao tuổi thực hiện các phương pháp điều trị mất trí nhớ không dùng thuốc. Đôi khi chỉ là việc chúng ta dành cho người thân yêu của mình nhiều thời gian hơn một chút cũng tạo ra sự khác biệt lớn.
Những phương pháp điều trị mất trí nhớ không dùng thuốc
Trước khi bạn muốn hỗ trợ ai đó, bạn cần đặt mình vào vị trí của họ, cố gắng tìm ra nguyên nhân của riêng họ thay vì áp đặt những vấn đề chung vào cho họ. Có nghĩa là hãy coi vấn đề đó là vấn đề của cá nhân người bệnh, nó sẽ phụ thuộc vào cuộc sống, quá khứ, sở thích, mối quan hệ của họ. Chỉ có hiểu thì chúng ta mới có đủ cảm thông và kiên nhẫn khi giúp họ điều trị mất trí nhớ không dùng thuốc. Tất cả những điều riêng biệt này đều ảnh hưởng tới sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của người cao tuổi. Việc đánh giá môi trường xung quanh và cách họ được chăm sóc cũng là một trong những bước giúp điều trị mất trí nhớ không dùng thuốc.
Chăm sóc lấy con người làm trung tâm
Chăm sóc lấy con người làm trung tâm là một trong những phương pháp hiệu quả khi điều trị vấn đề về nhận thức cho ai đó bởi chúng ta sẽ phải dựa vào những thông tin của người bệnh để có thể hỗ trợ họ cũng như có những tình cảm với người bệnh.
Dưới đây có thể là một số gợi ý hữu ích mà bạn có thể áp dụng khi điều trị mất trí nhớ cho ai đó:
Người bệnh của bạn có cần đeo máy trợ thính hay không? Nếu họ đang sử dụng máy trợ thính thì hãy giúp họ vệ sinh nó sạch sẽ, giúp người bệnh cất máy tại nơi nào đó dễ tìm kiếm cũng như hướng dẫn họ sử dụng đúng cách. Bởi một người thính lực kém nếu không dùng máy trợ thính sẽ không thể nghe được âm thanh xung quanh rõ ràng. Điều này khiến họ trở nên bối rối hoặc mất phương hướng, dẫn đến lo lắng hoặc đau khổ.
Tạo cho người cao tuổi bị mất trí nhớ thói quen hàng ngày để họ có cảm giác thoải mái và quen thuộc bởi những thay đổi đột ngột sẽ khiến họ hoảng sợ hoặc đau khổ.
Để phương pháp điều trị mất trí nhớ không dùng thuốc có hiệu quả, bạn cũng đừng quên việc tạo ra môi trường thư giãn, không nên quá ồn ào hay quá nóng hoặc quá lạnh, quá bừa bãi vì tất cả những điều này sẽ làm cho người cao tuổi bị kích thích mạnh, thậm chí là kích động.
Khi người bệnh có quá ít tương tác với những người xung quanh có thể sẽ khiến họ thay đổi hành vi. Chính vì thế, bạn hãy dành nhiều thời gian hơn để gặp gỡ và quan trọng là lắng nghe người thân yêu của mình để có thể hiểu được thực sự những gì mà họ đang phải trải qua.
Giúp đỡ người cao tuổi mất trí duy trì các hoạt động thể chất và giúp họ tham gia vào các nhóm hội nghệ thuật, thủ công…hoặc bất kể điều gì mà người thân của bạn quan tâm, thích thú.
Thăm khám định kỳ
Bạn cần thường xuyên đưa người cao tuổi bị mất trí nhớ đi tới gặp bác sĩ định kỳ để phát hiện bất kể vấn đề sức khỏe thể chất tiềm ẩn nào có thể khiến cho trí nhớ của họ trở nên tồi tệ hơn.
Một số vấn đề sức khỏe của người bệnh cần được quan tâm kịp thời:
- Cảm giác đau và khó chịu tại đâu đó.
- Có vùng tổn thương bị nhiễm trùng.
- Thị giác và thính giác thay đổi.
- Cơ thể mất nước.
- Táo bón hoặc đi ngoài.
- Đang cai rượu hoặc ma túy.
- Sự trao đổi chất trong cơ thể.
- Chất lượng giấc ngủ.
Nếu người cao tuổi có một trong những vấn đề kể trên, bác sĩ sẽ có những phác đồ điều trị phù hợp cũng như điều chỉnh các loại thuốc họ đang sử dụng để tránh làm ảnh hưởng đến tâm trạng hoặc hành vi của họ.
Việc điều trị mất trí nhớ không dùng thuốc rất hiệu quả, tuy nhiên cần sự phối hợp và quan tâm của người thân rất nhiều. Chúng ta cần thực sự hiểu tất cả những gì mà người bệnh đang trải qua để cảm thông và có những ứng xử phù hợp, giúp họ vượt qua bệnh tật một cách tốt nhất.
Bài viết liên quan: Thuốc chữa bệnh mất trí nhớ và những điều cần lưu ý
Yaocare Medic – Hương Dược Trị Liệu